پيش از هر چيز، ابتدا تصويري از نماي كلي آكروپوليس را مشاهده كنيد تا توضيحات ارائه شده واضح تر باشند:


 


مقدمه


آكروپوليس (Acropolis؛ به يوناني قديم: بلندشهر يا دژشهر). در شمال شرقي پارتنون در آتن پايتخت يونان و در مرتفع ترين نقطه دشت و 150 متر بالاتر از سطح دريا قرار دارد. مجموعه تاريخى ‌آكروپوليس براى مردم يونان يك نماد ملى است بر همين اساس هر شهر يونان باستان داراى آكروپوليس معادل دژ يا قلعه مستحكم بوده است. اين مجموعه با دقت و ظرافت بسيار دقيق هندسى و رياضى ساخته شده است.


مشاهده ي ادامه ي مطلب، در قسمت ادامه ي مطلب ...



آكروپوليس در شهر آتن


آکروپوليس آتن معروف به آکروپوليس، به معناي شهر مرتفع يا صخره مقدس که در يونان و تمام دنيا فراوان است. اگر چه آکروپوليس هاي ديگري در يونان قرار دارد، ولي اهميت اين آکروپوليس آنقدر زياد است که نام آکروپليس به عنوان اسم خاص مربوط به همين مکان است. آکروپليس رسما به عنوان بناي برجسته در ميراث فرهنگي اروپا در 26 مارس 2007 (6 فروردين 1386) به ثبت رسيده است. اين مكان بر روي يك تپه سنگي صاف که داراي 150متر ارتفاع از سطح درياست در داخل شهر آتن يونان بنا گرديده است. قبلا اين بنا به نام "سکروپيا" مشتق از نام افسانه اي مرد ماري، به نام ککروپس يا سکروپس اولين پادشاه آتن ناميده مي‌شد.


تاريخچه ي آكروپوليس


آكروپوليس، پيش از ساخت بناها


اولين دست ساخته بشر مربوط به بخش مياني دوران نو سنگي در بالاي اين تپه است، مدارکي نيز درباره امکان وجود ساکنيني در بناي آتيک (اتاق کوچک زير شيرواني) وجود دارد كه مربوط به آغاز دوران نوسنگي ـ هزاره ششم پيش از ميلاد مي‌باشد. اطلاعات مشکوکي نيز حکايت کننده آن است که يکي از اهالي "ماي سني" که با ايجاد بناهاي پادشاهي براي خود و خانواده و پايه گذاري آيين ديني و ايجاد معابد، تعدادي کارگاه و سکونت دادن به گروهي از مردم عادي در اين مکان يعني بالاي اين تپه تشكيلاتي راه انداخته است. اين مجموعه با ديواره‌اي قطر 4.5 تا 6 متر محصور گرديده بود که دروازه مايل با جان‌پناه و برخي را که از دست راست وارد شوندگان غريبه را آويزان مي‌نمود و بنابراين وسيله اي براي دفاع به شمار مي‌رفت. در بخش شمالي دو راه‌ پله اي تنگ با شيب زياد بود که در بين صخره ايجاد شده بود. هومر مورخ يوناني به اين محکم سازي ساختماني به نام "خانه اي قوي ارچ توس" اشاره مي‌نمايد. اين در زماني بود که زلزله در ضلع شمال شرقي شكافي ايجاد کرد که تا بخش خاکي زمين ادامه يافت و در آن آب جمع مي‌شد. در اين بخش پله‌هايي استادانه ساخته شد و به عنوان بخش محافظت شده آب آشاميدني در دوران ماي سنين استفاده مي‌شد که در اعصار بعد از ارزشي برخوردار نبود.


دوره هاي تاريك و نامشخص آكروپوليس


احتمال مي‌رود که آکروپوليس متؤثر از انهدام قصرهاي ماي سني‌ها باشد‍؛ زيرا در اين بنا هيچ اثري از آتش‌سوزي و تخريب عمده ي يك بناي ساخته آن زمان وجود ندارد. بر اساس عقيده ساکنين آتن اين منطقه در مقابل تهاجم "دوريان" ها با موفقيت دفاع کرد. اطلاعات باستاني زيادي در مورد موقعيت ساختمان روي اين صخره وجود ندارد، غير از آن که آکروپليس يک بار توسط کايلون در شورش کايلوني‌ها و دو بار توسط پيسي استراتوس فتح شد که اين عمليات طي سلطه يافتن با کودتا محقق گرديد. اما به نظر مي‌رسد که ديوار 9 دروازه‌اي يا "انه آپيلون" در اطراف بزرگترين چشمه يعني "کلپسيدرا" در پاي شمال غربي ساخته شده بود. در آغاز همان "پيسي استراتوس" بود که مرزي را براي آرتميس (الهه ماه و شکار) بنا نمود.


آكروپوليس باستاني


يک معبد مقدس به نام "آتنا پولياس" (بانوي محافظ شهر) در سده ششم قبل از ميلاد مسيح بنا گرديد. اين ساختمان سنگ آهکي دوريسي که از آن آثار مقدس فراواني به جاي مانده است به نام معبد "ريش آبي" معروف گرديد، که دليل نامگذاري آن وجود ستون مجسمه سه گانه انسان و مار بوده است که ريش‌هاي آن رنگ آبي سير داشته‌اند. اين که اين معبد جانشين يک معبد قديمي شده است يا صرفا مکان مقدس و يا قربانگاه بوده به درستي معلوم نيست. 6 قرن قبل از ميلاد مسيح معبد ديگري به نام آرکايوس نائوس (معبد قديمي) ساخته شد. تصور مي‌رود که بناهاي "دورپ فلد" متعلق به اين معبد باشد که به افتخار پولياس مقدس ساخته شده بود بلكه به خاطر آتنا پارتنون مقدس ايجاد گرديده بود و لااقل در حد قدمت معبد ريش آبي وجود داشته و مشخص نيست که اين معابد چه مدت باهم وجود داشته اند. امروزه گفته مي‌شود که معبد ريش آبي با معبد بزرگتر و از جنس سنگ مرمر به نام "پارتنون قديمي" جانشين شده و بناي آن پس از پيروزي در جنگ ماراتون (ماراتن جنگي بود كه در آن، داريوش، پادشاه هخامنشيان در ايران به منظور گسترش فتوحات خود به سمت آتن به راه افتاد. اما مقاومت آتني ها، سرانجام موجب عقب نشيني او شد ! در حقيقت داريوش در اين جنگ شكست نخورد. اما در كتاب هاي تاريخ يوناني عنوان شده كه اين عقب نشيني براي او شكست بزرگي بوده است ! ) در 490 قبل از ميلاد مسيح آغاز شد. براي وفق دادن آن بايد گفت که بخش جنوبي قله از بقاياي قديمي پاکسازي شده و تعداد 8000 بلوک سنگ دو تني از جنس آهک در بناي "پيرائوس" به کار رفت. شالوده آن در بعضي نقاط 11 متر عمق داشت و بقيه با خاک براي تثبيت ديوار پر شد. دروازه "ماي‌سني‌ها" تخريب گرديد وبناي "پروپيلون قديم" جانشين آن شد که يک بناي ستون‌دار بود و هدف آن به جاي موارد دفاع، به جشن‌ها و مراسم اختصاص داشت. گفته مي‌شود که بناي قديمي پارتنون با حمله ي ايرانيان در سال 480 قبل از ميلاد مسيح ناتمام مانده، در جنگ تخريب و به آتش کشيده و غارت و چپاول شد (ولي در حقيقت چنين نبوده است). به همراه آن تخريب آرکائوس نئوس و عملا تمام تشكيلات بالاي صخره از اين اقدام بي‌بهره نماندند. پس از جنگ‌هاي ايرانيان، آتني‌ها به منطقه نظم دادند. ابتدا طي مراسمي اشياء مقدس و هنري باقيمانده و غير قابل استفاده را دفن کردند. بازمانده حمله ايرانيان بعدها به عنوان باارزش‌ترين گنجينه باستاني از خاک بيرون آورده شد و در دوران‌هاي مختلف مورد حفاظت قرار گرفتند.


برنامه هاي ساختماني پريكلس و تاثير آن ها بر آكروپوليس


در عصر طلايي آتن (بدين دليل نميگوييم -در عصر طلايي يونان- كه يونان باستان، به صورت دولت_شهري اداره ميشده است. يعني هر شهر براي خود حكومت جداگانه اي داشته و معمولا اين دولت شهر ها با يكديگر جنگ داشته اند. از بزرگترين آن ها نيز آتن و اسپارت را ميتوان نام برد.) (430 تا 460 قبل از ميلاد مسيح) اکثر معابد بزرگ با مديريت پريکلس بازسازي شدند. "في‌دياس" مجسمه ساز بزرگ ، ايکتينوس و کالي کراتس از معماران معروف و مسئول تجديد بناي ساختمان‌ها بوده‌اند. در طول قرن 5 قبل از ميلاد آکروپوليس شكل نهايي خود را پيدا کرد. پس از پيروزي "اوري مدون" در سال 468 قبل از ميلاد، "سيمون" و "تميستوکلز" بازسازي ديوارهاي بخش جنوبي و شمالي را به عهده گرفتند و پريکلس امر ساختن پارتنون را به "ايکتينيوس" و "في‌دياس" واگذار نمود. در 437 قبل از ميلاد مسيح منيکلز ساختمان "پروپيلا ‌آ" را آغاز نمود که داراي ستون‌هاي مرمر بوده و بخشي از آن بر روي بناي ديكتاتور آتن "پي‌سيس‌تراتوس" ساخته شد. اين بناي ستون دار در حدود سال 432 قبل از ميلاد به پايان رسيد و شامل دو بال بود که بخش شمالي گالري نقاشي و در بخش جنوب اين ساختمان معبد داراي سر ستون "معبد آتنا نايک" بوده است. پس از پايان جنگ پلوپونز (به جنگ هاي بين دولت_شهر هاي يونان ميگويند كه در نهايت پيروز آنان اسپارت بود)، ساخت معبد در زمان صلح "نيسياس" در سال‌هاي بين 421 و 415 قبل از ميلاد به پايان رسيد. در همين دوران ساختمان "ارکتيوم" که مجموعه‌اي از معابد "آتناپولياس"، "پوسيدون"، "ارکتئوس"، "سکروپ"، "ارس"، "پاندروسوس" و "آنگاروس" که با نام "کورپورک" بود، آغاز گرديد. بين معبد "آتنا نايک" و "پارتنون"، معبد "برارونيون" قرار گرفته که الهه‌اي به شكل خرس است "زوآنون" يک الهه است که مجسمه آن 4 قرن قبل از ميلاد مسيح ساخته شده است. در پشت راهروي "فيدياس" يک مجسمه عظيم برنزي از "آتناپروماکوس" (يعني جنگجوي خط اول) در سال‌هاي 448 و 450 قبل از ميلاد ساخته و نصب شده است. پايه آن 1.5متر و کل ارتفاع آن 9 متر است.


بقاياي باستان شناسي


ورودي آکروپوليس دروازه‌اي به نام "پروپيل ‌آ" مي‌باشد. در انتهاي طرف جنوب ورودي يک معبد کوچک از "آتنانايک" قرار دارد. يک مجسمه برنزي از آتنا که توسط "في‌دياس" تراشيده شده در مرکز کار گذاشته شده است. در مرکز آکروپليس پارتنون يا معبد "آتنا پارتنوس" قرار دارد. در بخش شرق و شمال پارتنون معبدي به نام "ارکتيوم" واقع شده و جنوب سکو که فرم دهنده بالاي آکروپليس است بقاياي تئاتر روباز به نام "تئاتر ديوني سوس" ساخته شده است. چند صد متر جلوتر، "تئاتر هرودس آتيکوس" قرار گرفته که بخشي از آن مرمت شده است.


اهميت فرهنگي


هر چهار سال يک بار آتني‌ها يک جشنواره به نام "پاناتني‌آ" برگزار مي‌کنند که با بازي‌هاي المپيک معروف رقابت مي‌کند. در طول جشنواره، يک حرکت دسته جمعي از ميان آتن به آکروپوليس بالا مي‌روند و وارد پارتنون مي‌شوند (به همان شکلي که روي کتيبه‌اي که روي قسمت داخلي پارتنون نشان داده است). در آنجا، يک لباس بلند بافتني پشمي (پپلوس) به طور رسمي روي فيدياس عاج بزرگ فيل و تنديس طلايي از آتنا قرار گذاشته شده است.


 


منبع كل مطالب: ويكي پدياي فارسي