تجمع موادالی جهت تشکیل نفت
تمامی مواد آلی دریایی نزدیک به سطح آب در زون فوتیک (منطقهای که نور به آنجا میرسد) و به علت وجود پدیده فتوسنتز تشکیل میگردند. بعضی از فیق پلاتکتونها در این زون ، به صورت شیمیایی شکسته میشوند و اکسیژن میگیرند و بعضی نیز خوراک زئوپلانکتونها میشوند و تمامی این پلانکتونها توسط موجودات بزرگتر خورده میشوند که قسمتهای غیر قابل هضم این مواد آلی به صورت گلولههایی کوچک از هم ، متمرکز میشوند که بعدا ممکن است در داخل رسوبات بهم بپیوندند.
باکتریهای تجزیه کننده ی مواد الی
مواد آلی تجمع یافته در کف دریاها توسط باکتریها در معرض تجزیه قرار میگیرند. همچنین موجوداتی که در کف دریاها زندگی میکنند، از آنها تغذیه کرده ، موجب کاهش آنها در داخل رسوبات میشوند. باکتریهای احیا کننده سولفات مقداری از مواد آلی را استفاده میکنند و سبب ترسیب سولفیدهایی نظیر FeS2 میگردند. اگر رسوبات به اندازه کافی آهن و فلزات دیگر برای رسوب سولفیدها داشته باشند، در آنصورت بیشتر گوگردها در مواد آلی شرکت نخواهند کرد و سرانجام عیار مشتقات نفتی در چنین تشکیلات ، بالا خواهد رفت
ساپروپل
در آبهای راکد ، رسوبگذاری با سرعت کمی انجام میگیرد و هر لایه رسوبی زمان طولانی را در بهم خوردگی حیات صرف کرده ، در نتیجه مواد آلی کمی در رسوب حفظ میگردد. پس سرعت رسوبگذاری برای حفظ بیشتر تهنشین های مواد آلی بهتر بوده ، سبب تشکیل سنگهای مادر خوب خواهد گردید.
قسمتهای عمیق دریا که دارای اکسیژن کمتر و سولفید هیدروژن بیشتری هستند، شرایط مناسبی را در بوجود آمدن مواد نفتی ایجاد میکنند در این قسمتها پس از پوشیده شدن عناصر توسط رسوبات و دور از اکسیژن و تحت فعالیتهای باکتریهای بیهوازی ، ترکیبات شیمیایی عناصر آلی تجزیه شده ، به مادهای به نام ساپروپل تبدیل میگردند. ساپروپلهای متفاوت مربوط به اقیانوسها ، دریاهای آزاد تشکیل میشوند که در مراحل بعدی و در نتیجه تغییرات فیزیکوشیمیای از این پروپلها ترکیبات هیدروکربنی بوجود میآیند
مهم ترین عوامل تغییردهنده ی ساپروپلها به نفت
بالا بودن درجه حرارت حدود (200 - 150) و فشار زیاد در تبدیل مواد آلی به نفت نقش خیلی زیادی دارند، به علاوه موادی چون مولیبدن ، وانادیوم یا کانیهای رسی بدون اینکه در فعل و انفعالات تجزیه مواد آلی و تبدیلشان به نفت مستقما شرکت داشته باشند، به عنوان کاتالیزور این عمل را تسریع میبخشد. همچنین وجود مواد رادیواکتیو مثل اورانیوم ، توریم ، پتاسیم در آبهای شور مخازن نفتی این موضوع را به اثبات میرساند که این مواد نیز در فعل و انفعالات تبدیل مواد آلی به نفت نقش ارزندهای ایفا میکنند
دیاژنز اغازین موادالی
تجزیه میکروبیولوژیکی مواد آلی توسط باکتریها و قارچها و پروتوزوآ و غیره صورت میگیرد که تحت شرایط اکسید کننده در تجزیه مواد آلی موجود در رسوبات بسیار موثرند. اکسیژن ممکن است تا عمق 20 - 5 سانتیمتری رسوبات دانه درشت (مثل ماسه) بهسرعت نفوذ کند، ولی در خلل و فرج رسها گلهای دانه ریز به مقدار کمتر دیده میشوند. بنابراین خلل و فرج چنین رسوباتی به علت بسته شدن سریع آنها از اکسیژن فقیر میگردد.
تجزیه کنندههای هوازی بر روی رسوبات دانه درشت نسبت به رسوبات دانه ریز تاثیر خیلی بیشتری دارند و باکتریهای غیر هوازی سبب تغییر شکل مواد آلی نظیر هیدراتهای کربن با زنجیرههای کوتاه میگردند. سلولز ابتدا توسط قارچها و سرانجام توسط باکتریها تجزیه گردیده ، متان و دیاکسید کربن تشکیل میگردد.
بنابراین متان تنها فرآورده هیدروکربنی است که در حرارت کم ، توسط باکتریها در سطح رسوبات به هر مقداری تشکیل میشود. پس گازی که در اعماق کم لایهها تشکیل میشود، در مرحله اول از متان میباشد (گاز خشک) و برعکس در عمقهای زیادتر از مقدار این نوع متان کاسته میشود. بطور کلی میتوان گفت که دیاژنز عناصر آلی تقریبا یک پدیده بیوشیمیایی بوده ، در نتیجه فعالیت باکتریها و عمل تخمیر در محیط گازهای متان ، آب ، CO2 و کروژنها بوجود میآیند.
بسم الله الرحمن الرحیم... لا اله الا الله