..::عابری تشنه زیر باران::..

متولد هشتم خرداد 1336
در جنوب شهر تهران به دنيا آمد. به دليل فقر خانواده از هشت سالگي تا 17 سالگي در سيزده شغل مختلف شاگردي و كارگري كرد تا مخارج
زندگي خود و مادرش را تأمين كند.
از سن پانزده‏سالگي در گروهي چريكي‏ كه خود تشكيل داده بود به فعاليت سياسي و مخفي پرداخت. در سن 17 سالگي در جريان عمليات خلع سلاح يك پليس، تير خورد و دستگير شد و از سال 1353 تا زمان انقلاب به مدت چهار سال و پنج ماه در زندان ماند. به دليل آن كه مشكل جامعه ايران را فقر فرهنگي يافته بود،
بعد از انقلاب، سياست را كنار گذاشت و به ادبيات و سينما روي آورد.
در زمينه‏هاي رمان، داستان كوتاه، نمايشنامه، فيلمنامه و تحقيق هنري تاكنون 27 جلد كتاب از او به چاپ رسيده و برخي از نوشته‏هاي او به زبان‏ انگليسي، فرانسه، ايتاليايي، عربي، اردو، كردي، تركي استانبولي، کره ای، پرتقالی، آلمانی، بوسنیایی، روسی و ژاپنی ترجمه شده‏اند.
طي 20 سال گذشته، علاوه بر 18 فيلم سينمايي 6 فيلم كوتاه نيز ساخته است.
از نوشته هاي او فيلمسازان ديگري فيلم ساخته اند و فيلم هايي از ديگران توسط او تدوين شده است.
فيلم‏هاي محسن مخملباف در ده سال اخير بيش از 1000 بار در جشنواره های جهاني حضور يافته‏اند و جوايز بسیاری را از آن خود كرده اند.
درباره محسن مخملباف به زبان‏هاي انگليسي، ايتاليايي، ژاپني، كره اي و آلمانی كتاب يا فيلم تهيه شده است.

در اين اواخر وي چندین سال فعاليت فيلمسازي خود را تقريباً رها كرد تا به چندين نفر كه نيمي از آن‏ها اهل خانواده‏اش بودند سينما را بياموزد.
او که برای تحقیق درباره ساخت فیلم سفر قندهار مخفیانه به افغانستان دوران طالبان سفر کرده بود، با دیدن اوضاع نابسامان ناشی از جهل و جور و فقر چنان متأثر شد که پس از اتمام فیلم سفر قندهار به مدت 2 سال با اجرای 80 پروژه آموزشی و بهداشتی در داخل افغانستان و برای بهبود پناهندگان افغانی درون ایران تلاش کرد.

احمد شاملو شاعر نامی ایران درباره وی گفته است: نمی دانم چرا اسم مخملباف را از قلم انداخته اید؟... من به شدت از عاقبت این سینماگر وحشت می کنم... او کاملاً ناگهانی پرومته یی شد که چیزی سینما را دم دست اش گذاشته تا هر چه خطرناکتر بتواند با آن آتش بازی کند... خطرناکتر به این دلیل که فرش و خانه و محله و شهر و زمانه اش از دم نی ساز است و خودش هم این را بهتر از دیگران می داند، و مهم تر این که می داند ققنوس یک افسانه بیشتر نیست و از خاکسترش چیزی بیرون نمی آید...
عمداً دارم قلمبه پرانی می کنم، با او ارزش اش را دارد.

......................................................

مجموعه آثار:

- توبه نصوح (1362)
- دو چشم بی سو (1362)
- استعاذه (1362)
- بایکوت (1364)
- دستفروش (1365)
- بایسیکل ران (1367)
- عروسی خوبان (1367)
- نوبت عاشقی (1369)
- شبهای زاینده رود (1369)
- ناصرالدینشاه آکتور سینما (1370)
- هنرپیشه (1371)
- سلام سینما (1373)
- گبه (1375)
- نون و گلدون (1375)
- سکوت (1377)
- قندهار (1379)
- سکس و فلسفه (1384)
- فریاد مورچه ها (1386)

فیلمهای کوتاه:
گزیده تصویر در دوران قاجار (1372)
سنگ و شیشه (1372)
مدرسه ای که باد برد (1376)
در (1377)
تست دموکراسی (1379)
الفبای افغان (1380)
صندلی (1385)

......................................................

جشنواره ها و جوایز:

- بايسيكل‏ران، بهترين فيلمنامه، جشنواره فجر، سال 1367
- بايسيكل‏ران، بهترين كارگرداني، جشنواره فجر، سال 1367
- بايسيكل‏ران، بهترين طراحي صحنه، جشنواره فجر، سال 1367
- بايسيكل‏ران، جايزه منتقدين ايراني، سال 1369
- عروسي خوبان، جايزه منتقدين ايراني، سال 1369
- ناصرالدين‏شاه، بهترين تدوين، جشنواره فجر، سال 1370
- محسن مخملباف، به عنوان بهترين فيلمساز بعد از انقلاب از نظر خوانندگان مطبوعات سينمايي، سال 1367

جوایز خارجی:
1- جايزه بهترين فيلم از جشنواره ريميني، ايتاليا 1989، (بخاطر فيلم بايسيكل ران)
2- جايزه بهترين فيلم از جشنواره فيلم هاوائي، آمريكا 1991، (بخاطر فيلم بايسيكل ران)
3- جايزه بهترين فيلم از جشنواره تائورمينا، ايتاليا 1992، (بخاطر فيلم ناصرالدين شاه آكتور سينما)
4- جايزه بهترين فيلم از جشنواره كارلوويواري، جمهوري چك 1992، (بخاطر فيلم ناصرالدين شاه آكتور سينما)
5- جايزه بهترين فيلم انجمن منتقدين بين المللي فيبرشي از جشنواره كارلوويواري، جمهوري چك 1992، (بخاطر فيلم ناصرالدين شاه آكتور سينما)
6- جايزه بهترين كارگرداني از جشنواره كارلوويواري، جمهوري چك 1992، (بخاطر فيلم ناصرالدين شاه آكتور سينما)
7- جايزه ويژه هيئت داوران از جشنواره فيلم استانبول، تركيه 1993، (بخاطر فيلم ناصرالدين شاه آكتور سينما)
8- جايزه مطبوعات از جشنواره فيلم سائوپائولو، برزيل 1995، (بخاطر تمام آثار محسن مخملباف)
9- جايزه بهترين فيلم از جشنواره فيلم مونيخ، آلمان 1996، (بخاطر فيلم سلام سينما)
10- جايزه بهترين فيلم هنري از جشنواره فيلم توكيو، ژاپن 1996، (بخاطر فيلم گبه)
11- جايزه بهترين كارگرداني از جشنواره فيلم سيتگس، اسپانيا 1996، (بخاطر فيلم گبه)
12- جايزه ويژه منتقدين از جشنواره فيلم سيتگس، اسپانيا 1996 ، (بخاطر فيلم گبه)
13- يكي از ده فيلم برتر جهان در سال 1996، به انتخاب مجله تايمز، آمريكا 1996، (بخاطر فيلم گبه)
14- جايزه بهترين فيلم بلند آسيائي از جشنواره فيلم سنگاپور، سنگاپور 1997، (بخاطر فيلم گبه)
15- جايزه ويژه هيئت داوران از جشنواره فيلم لوكارنو، سوئيس 1996، (بخاطر فيلم نون و گلدون)
16- جايزه طلاي جوانان از جشنواره فيلم لوكارنو، سوئيس 1996، (بخاطر فيلم نون و گلدون)
17- يكي از ده فيلم برتر دهه 90 از طرف مديران جشنواره هاي جهاني، 1999، (بخاطر فيلم نون و گلدون)
18-جايزه مدال طلا از طرف پارلمان ايتاليا از جشنواره ونيز، ايتاليا 1997، (بخاطر فيلم سكوت)
19-جايزه انسان،هنر،طبيعت از جشنواره ونيز، ايتاليا 1997، (بخاطر فيلم سكوت)
20-جایزه شهر ایسن دوژور، فرانسه 1998 (به خاطر مجموعه آثار)
21-جايزه سردار هنر و ادبيات (شواليه) فرانسه 1998، (بخاطر مجموعه آثار ادبي و سينمايي)
22- جايزه بزرگ كليساهاي جهاني از جشنواره فيلم كن، فرانسه ‏2001‏، (بخاطر فيلم سفر قندهار)
23- مدال طلاي فدريكو فليني از يونسكو در پاريس، فرانسه 2001، (بخاطر فيلم سفر قندهار)
24- جايزه بهترين فيلم جشنواره آژاكسو فرانسه (بخاطر فيلم سفر قندهار) 2001
25- جايزه "بهترين فيلم تماشاگران" از جشنواره بين المللي فيلم سينماي جنوب، فرانسه 2001 ، (بخاطر فيلم سفر قندهار)
26- جايزه "بهترين كارگرداني"از جشنواره بين المللي فيلم آرسنال، لاتويا 2002 (بخاطر فيلم سفرقندهار)
27- جایزه فرانسووا تروفو، از جشنواره جیفونی، ایتالیا 2002 (به خاطر مجموعه آثار)
28- سفر قندهار يكي از صد فيلم برتر تاريخ سينماي جهان به انتخاب مجله تايمز، آمريكا، 2005
29- جايزه منتقدين بين المللي "فيبرشي" از جشنواره بين المللي فيلم تسالونيكي، يونان 2001 (بخاطر فيلم سفر قندهار)
30-چهارمين دوره جشنواره مستند تسالونيكا افتخار يك عمر دستاوردهاي هنري و مشاركت هاي انسان دوستانه 2002
31- جايزه "بهترين فيلم" از جشنواره بين المللي فيلم داكيومنت آرت، آلمان 2002 (بخاطر فيلم الفباي افغان)
32- جايزه بهترين سينماگر آسياي سال 2003 جشنواره پوسان كره جنوبي 2003
33-جایزه ویژه به خاطر شجاعت در بیان موضوع و نو آوری هنری ، جشنواره بین المللی فیلم آسیامدیاتک ، آیتا لیا 2005(بخاطر فيلم فيلم سکس و فلسفه )
34- جایزه پاراجانف برای دستاورد هنری يك عمر از جشنواره ایروان، ارمنستان 2006
35- جایزه ویژه هیأت داوران به خاطر فیلم "فریاد مورچه ها" و همچنین قدردانی از یک عمر فعالیت سینمایی، جشنواره بین المللی گراند سینه دل سور، اسپانیا 2007

......................................................